پرسش اول :
بسمه تعالى
حضرت آيت الله العظمى جناب آقاى منتظرى دام ظله العالى
پس از اهداى سلام و آرزوى سلامتى حضرتعالى
همان طور كه معظم له استحضار دارند جمهورى اسلامى ايران با همه پرسى بر پايه اسلام و با تكيه بر نظر فقهاى عظام تشكيل شده و آراء مردم ، اساس رسميت و مشروعيت جمهورى اسلامى قلمداد شده و در اصل 6 قانون اساسى آمده است : "در جمهورى اسلامى ايران امور كشور بايد به اتكا آراء عمومى اداره شود، از راه انتخابات ، انتخاب رييس جمهور، نمايندگان مجلس شوراى اسلامى ، اعضاى شوراها و نظاير اينها، يا از راه همه پرسى در مواردى كه در اصول ديگر اين قانون معين مىگردد".
جمهورى اسلامى در واقع امتداد نظر فقهى فقهاى بزرگ مشروطه از قبيل آخوند خراسانى و آيت الله نائينى و سيد محمد طباطبايى و شهيد مدرس و بسيارى از فقهاى ديگر است كه فتوا به اعتبار رأى مردم داده اند و حضرت امام و اغلب مراجع معظم تقليد هم عصر ايشان نيز بر اين امر فتوا داده اند. از سويى در جريان انتخابات كه در برخى از مراحل آن از جمله شمارش آراء امكان اعمال نظر اشخاص دست اندركار وجود دارد، ممكن است با وجود آنكه همه نامزدها از سوى نهاد شوراى نگهبان تأييد شده اند، اما برخى افراد حاضر در مراحل شمارش آراء از ديدگاه خود نسبت به پيروزى يك نامزد احساس نگرانى كنند و حتى براى كشور زيانبار بشناسند. بالعكس پيروزى نامزد ديگرى را از ديدگاه خود به نفع نظام ارزيابى كنند و در زمانهاى ديگرى هم چه بسا كسانى با عقايد كاملا متفاوت از چنين رويه اى پيروى كنند، لذا از نظر شرعى خود را مجاز به دستكارى در آراء بدانند. با توجه به اينكه آراى مردم در حكم امانت و اساس مشروعيت مردمى نظام است ، حكم شرعى مسئله چيست ؟ آيا احساس تكليف شخصى افراد مىتواند موجب اعمال نظر در شمارش آراء گردد؟
پيشاپيش از اعلام نظر معززحضرتعالى نهايت امتنان را داريم .
پاسخ اول :

باسمه تعالى
با سلام و تحيت و تقدير از حساسيت شما نسبت به مسأله مهم انتخابات و آراء مردم ;
بلى آراء مردم در هر انتخاباتى امانتى است در دست مسئولين مربوطه ، و مردم آنان را امين خود مىدانند. از اين رو هرگونه اعمال نظر و دستكارى ، تقلب در آراء مردم مىباشد و . علاوه بر اين كه اين گونه تقلب ها موجب تضييع حقوق ديگران و مصداق واضح فريب و دروغ است ، و چون به نام اسلام است موجب وهن اسلام و نظام اسلامى نيز خواهد بود و نتيجه آن فاقد مشروعيت و وجاهت قانونى مىباشد، و تصدى هر كسى كه با اين گونه تقلب ها پستى را احراز نمايد حرام مىباشد.
ان شاء الله موفق باشيد
1388/3/13
حسينعلى منتظرى
پرسش دوم :

بسم الله الرحمن الرحيم
محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى منتظرى دامت بركاته
سلام عليكم
احتراما خواهشمند است نظر مبارك را در مورد مسائل ذيل اعلام فرماييد:
آيا مىتوان در انتخابات به بهانه حفظ نظام اسلامى يا برگزيده شدن نامزدى كه ما او را اصلح مىدانيم كارهاى ذيل را انجام داد:
1 - در شمارش آراء دستكارى كرده و آن را تغيير دهيم ؟
2 - به جاى ديگران رأى داده يا بيش از يك رأى به صندوق بيندازيم ؟
3 - آراء رقيب را در شمارش حذف يا باطل كنيم ؟
4 - رأى بيسوادها را طبق نظر خودمان بنويسيم ؟
جمعى از اساتيد دانشگاههاى كشور
پاسخ دوم :
باسمه تعالى
با سلام و تحيت
ج 1 - مديريت و اداره جامعه حق مردم است كه از طريق رأى دادن آن را اعمال مىكنند و دست اندركاران شمارش و اعلام آراء امين مردم محسوب مىشوند; هرگونه دخل و تصرفى در آراى مردم تضييع حق افراد و خيانت در امانت است و شرعا و عقلا حرام و قبيح است و چنانچه نتيجه را تغيير دهد موجب عدم مشروعيت نتيجه و غاصبانه بودن اعمال كسى است كه بر اساس تقلب رأى آورده است . علاوه بر اين كه اين گونه اعمال موجب سلب اعتماد مردم از نظام و در نتيجه تزلزل آن مىگردد و تكرار و باب شدن آن سبب انحراف و زمينه ساز استبداد و تغيير ماهوى نظام است ; و چنانچه به نام دين و دفاع از دين هم صورت بگيرد موجب بدبين كردن مردم به دين نيز مىگردد.
ج 2 - رأى دادن به جاى ديگران يا ريختن بيش از يك رأى علاوه بر اين كه خلاف قانون و مصداق كذب و فريب است دخالت غيرمشروع در امور جامعه است كه چنانچه در نتيجه موثر باشد موجب تضييع حق ديگران و عدم مشروعيت نتيجه مىگردد.
ج 3 - همان طور كه در جواب اول ذكر شد حذف و ابطال آراء نيز خيانت در امانت و موجب عدم مشروعيت نتيجه مىگردد; و البته بديهى است مقتضاى امانتدارى آن است كه در مواردى نيز كه در قسمتى از آراء به تشخيص كارشناسان بى طرف و با ادله روشن و غيرقابل ترديد، مخدوش بودن صندوقها احراز گردد به مردم با ذكر ادله اعلام و ابطال گردد.
ج 4 - در صورت اعتماد به فرد باسواد و نيز اهل نظر و تشخيص بودن او و دادن وكالت مطلق به او اشكالى ندارد و در غير اين صورت جايز نيست .
در پايان به همه مسئولين مربوطه دلسوزانه توصيه مىشود كه مصالح نظام و كشور را فداى مصالح فردى و جناحى نكنند و بى اعتمادى مردم به نظام و اركان آن كه از مهمترين آن انتخابات است را موجب نشوند.
ان شاء الله موفق باشيد
1388/3/12
حسينعلى منتظرى